الگوی برنامه های توسعه عملکرد سازمان ورزش شهرداری تهران

پورکیانی, محمد; قربانی, محمدحسین; صفری, حمید رضا

doi:10.22034/ntsmj.2026.2079809.1245

الگوی برنامه های توسعه عملکرد سازمان ورزش شهرداری تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد پورکیانی ¹

محمدحسین قربانی ²

حمید رضا صفری ³

¹ دانشگاه شهید بهشتی

² پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی

³ دانشگاه جهرم

10.22034/ntsmj.2026.2079809.1245

چکیده

هدف پژوهش حاضر، تدوین الگوی برنامه‌های توسعه عملکرد سازمان ورزش شهرداری تهران بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل 22 نفر از مدیران، کارشناسان و متخصصان حوزه ورزش شهرداری تهران بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع داده‌ها ادامه یافت. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و بر اساس مراحل تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که برنامه‌های توسعه عملکرد سازمان ورزش شهرداری تهران در قالب چهار مضمون اصلی قابل تبیین هستند. مضمون نخست، توسعه عدالت ورزش شهروندی بود که بر ترویج ورزش همگانی متناسب با نیازها و علایق گروه‌های مختلف شهروندان و نیز بهبود عادلانه سرانه‌ها و امکانات ورزشی تأکید دارد. مضمون دوم، توسعه فناوری ورزش شهروندی بود که بر ارائه خدمات هوشمند، نوآورانه و دانش‌بنیان در حوزه ورزش شهروندی متمرکز است. مضمون سوم، توسعه سبک زندگی فعال در شهروندان تهرانی بود که توسعه فعالیت‌ها و رویدادهای ورزشی در فضاهای طبیعی و روباز و نهادینه‌سازی سبک زندگی فعال را در بر می‌گیرد. در نهایت، مضمون چهارم، توسعه مدیریتی و سازمانی بود که شامل بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی، توانمندسازی سرمایه انسانی و استعدادهای ورزشی و نیز تقویت سیاست‌گذاری، مدیریت و نظارت در سازمان ورزش شهرداری تهران است. بر اساس یافته‌ها، توجه به این چهار مضمون اصلی و مضامین فرعی مرتبط با آن‌ها می‌تواند چارچوبی برای ارتقای عملکرد سازمان ورزش شهرداری تهران و بهبود برنامه‌ریزی‌ها و تصمیم‌گیری‌های مدیران و سیاست‌گذاران این حوزه فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

ورزش شهروندی

شهرداری تهران

برنامه توسعه

ورزش همگانی

عنوان مقاله English

Developing a model for performance development programs for the Tehran Municipality Sports Organization

نویسندگان English

Mohammad pourkiani ¹

Mohammad Hossein Ghorbani ²

Hamid Reza Safari Jafarloo ³

¹ Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

² Associate Professor of Sports Management, Sports Sciences Research Institute, Tehran, Iran

³ Associate Professor of Sport Management, Jahrom University, Jahrom, Iran

چکیده English

The present study aimed to develop a framework for the performance development programs of the Tehran Municipality Sports Organization. This study adopted a qualitative research design using thematic analysis. The participants consisted of 22 managers, experts, and specialists in the Tehran Municipality Sports Organization who were selected through purposive and snowball sampling. Data collection continued until data saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed following the stages of thematic analysis. The findings revealed that the performance development programs of the Tehran Municipality Sports Organization could be explained through four main themes. The first theme, development of equity in community sports, emphasized promoting public sports based on the needs and interests of different groups of citizens while ensuring equitable improvement of sports facilities and infrastructure. The second theme, development of technology in community sports, focused on delivering smart, innovative, and knowledge-based sports services. The third theme, development of an active lifestyle among Tehran citizens, highlighted the expansion of sports activities and events in natural and outdoor environments as well as the institutionalization and promotion of an active lifestyle. The fourth theme, managerial and organizational development, encompassed leveraging private-sector capacity, strengthening human capital and athletic talent, and enhancing policy-making, management, and supervision within the Tehran Municipality Sports Organization. The findings suggest that these four overarching themes and their related subthemes provide a comprehensive framework for improving organizational performance and can support managers and policymakers in planning and decision-making for the sustainable development of community sports in Tehran.

کلیدواژه‌ها English

Citizenship Sports

Tehran Municipality

Performance Development

Thematic analysis

الله‌مرادی، میثم، رضوی، سیدمحمدحسین و دوستی، مرتضی. (1398). ارایه مدل مفهومی ورزش ‌شهروندی در تهران. پژوهش در مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، 9(18)، 17-35. doi: 10.29252/JRSM.9.18.17

پرچمی، محمدرضا. (1402). طرحی برای بهبود زیرساخت اماکن ورزشی و فرهنگ شهروندی. اولین کنفرانس بین‌المللی و چهارمین کنفرانس ملی مدیریت، روان‌شناسی و علوم رفتاری.SID. https://sid.ir/paper/1046513/fa

تارمست، دانیال. (1400). اهمیت فعالیت بدنی و ورزش در دنیای مدرن: ورزش هوشمند در شهر هوشمند. اولین وبینار ملی پرند، شهر هوشمند به سوی شهرهای جدید نسل نو. https://civilica.com/doc/1414690

تراب پرهنر، علی. (1400). نقش مدیریت منابع انسانی در توسعه ورزش شهروندی در شهرداری تهران. ارائه شده در چهارمین کنفرانس بین‌المللی سالانه تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران، ایران. https://civilica.com/doc/1268354

ترابی، سارا، قطنیان، سپیده، افشارمند، زهره و مصلحی، مطهره. (1404). ارائه مدل استفاده از کارت امتیازی متوازن (BSC) به‌عنوان یک ابزار مدیریت استراتژیک برای بهبود فعالیت‌های رسانه‌ای در سازمان ورزش شهرداری تهران. مدیریت ارتباطات در رسانه‌های ورزشی، انتشار آنلاین..doi: 10.30473/jsm.2025.73209.1937

حبیب‌پور، سمیه، فراهانی، ابوالفضل و صفانیا، علی‌محمد. (1402). ارتباط تسلط به فناوری اطلاعات با بهره‌وری سازمانی در کارکنان زن مجموعه‌های ورزشی سازمان شهرداری تهران با نقش میانجی توانمندسازی و چابکی سازمانی. مطالعات مدیریت رفتار سازمانی در ورزش، 10(3)، 29-41. doi: 10.30473/fmss.2023.62200.2375

حسینی، سیدمرتضی، آقایی، نجف، الهی، علیرضا و صفاری، مرجان. (1396). مطالعه رفتار شهرداری تهران در حوزه ورزش همگانی براساس اصول حکمروایی خوب شهری. مطالعات مدیریت رفتار سازمانی در ورزش، 4(4)، 21-36. https://fmss.journals.pnu.ac.ir/article_4346.html

حلاجیان، علی، مستحفظیان، مینا، میرصفیان، حمیدرضا و زاهدی، حمید. (1399). ارزیابی عملکرد سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان براساس الگوی سیپ با رویکرد ورزش شهروندی. پژوهش در مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، 10(20)، 203-227.doi: 10.29252/JRSM.10.20.203

درخشان، سیدعلی و نوری، ابوالفضل. (1393). بررسی مراکز ورزشی با استفاده از تحلیل فضایی GIS (مطالعه موردی: منطقه 10 شهر تهران). همایش ملی دانشجویی علوم ورزشی. SID. https://sid.ir/paper/836345/fa

سازمان ورزش شهرداری تهران (1400). اساسنامه سازمان ورزش شهرداری تهران. شهرداری تهران. https://varzesh.tehran.ir/Portals

سرایی، محمدحسین، غفاریان، حمیدرضا و دستا، فرزانه. (1400). تحلیلی بر توزیع فضایی خدمات ورزشی در محلات شهر اصفهان. جغرافیای اجتماعی شهری، 8(1)، 129-151.doi: 10.22103/JUSG.2021.2036

طلوعی اشلقی، عباس، پاشائی، محمود و مدبری کلیانی، رحیم. (۱۳۸۹). نقش رسانه‌های جمعی بر ورزش همگانی. مطالعات مدیریت شهری، ۲(۲)، ۱۸۱-۱۹۲. https://sid.ir/paper/199296/fa

غفوری، فرزاد، معمارزاده، محمدسعید و علوی، سلمان. (1398). تعیین سهم و نقش دستگاه‏های اجرایی در توسعه ورزش همگانی. فصلنامه علمی پژوهش‌های کاربردی در مدیریت ورزشی، 8(11)، 11-32 doi: 10.30473/arsm.2019.5843

قاسمی، سحر، دهقان قهفرخی، امین و محمودی، احمد. (1403). شناسایی عوامل مؤثر در توسعه شهر فعال با رویکرد ترویج ورزش شهروندی. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 23(66)، 243-268.doi: 10.22034/ssys.2023.2971.3175

قنبری‌نژاد ناصری، ندا و کاظمی‌زاده، وحید. (1401). برنامه‌ریزی فضای سبز شهری با رویکرد ورزش، سلامتی و رفاه اجتماعی. نشریه فرهنگ و ارتقای سلامت، ۶(۲)، ۳۲۳-۳۳۱. http://ijhp.ir/article-1-535-fa.html

کریمی، علیرضا، صفری شالی، رضا و اسلامی، مجتبی. (1404). مدل‌سازی معادلات ساختاری رضایت از محیط زندگی در شهر تهران و عوامل اجتماعی مرتبط با آن. زیست سیاست و توسعه، 1(4)، 107-123. doi: 10.22034/jbpd.2026.145510.1034

کیانی، احمدرضا، امیرحسینی، سیداحسان و حمیدی، مهرزاد. (1402). طراحی مدل توسعه ورزش شهروندی کلان‌شهرهای ایران با رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری. مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 22(59)، 155-172.doi: 10.22034/ssys.2022.1902.2356

مدنی‌پور، علی. (۱۳۷۹). طراحی فضای شهری: نگرشی بر فرآیندی اجتماعی و مکانی. تهران: شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری. https://www.gisoom.com/book/1487414/

ممتازبخش، مریم و فکور، یوسف. (1386). بررسی راهکارهای ارتقا و توسعه ورزش همگانی بانوان دانشگاه علوم انتظامی. دانش انتظامی، 9(2)، 53-62 https://sid.ir/paper/100519/fa

نظم‌فر، حسین و وفاداری کمارعلیا، داود. (1403). بررسی تأثیر فضاهای سبز شهری بر سلامت روان شهروندان در دوران پساکرونا. مطالعات علوم محیط زیست، 9(1)، 7808-7824.doi: 10.22034/jess.2023.381453.1957

یغفوری، حسین، قاسمی، سجاد و قاسمی، نرگس (1396). بررسی عدالت فضایی در توزیع خدمات با تأکید بر مدیریت شهری (مورد مطالعه: محلات منطقه ۱۹ تهران). فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی، ۳۲(۳)، ۱۱۴-۱۲۸. https://georesearch.ir/browse.php?a_id=118&sid=1&slc_lang=fa

Referenses

Allahmoradi, M., Razavi, S.M.H. & Doosti, M. (2019). Presenting the conceptual model of citizen sports. Research on Sport Management and Motor Behavior, 9(18), 17–35. https://doi.org/10.29252/JRSM.9.18.17[In Persian]

Barghchi, M., Omar, D. & Aman, M.S. (2009). Cities, sports facilities development, and hosting events. European Journal of Social Sciences, 10(2), 185-195. https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=Cities%2C+sports+facilities+development%2C+and+hosting+events&btnG=

Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Bryson, J.M. (2018). Strategic planning for public and nonprofit organizations (5th ed.). John Wiley & Sons. https://www.wiley.com/en-fr/shop/general-introductory-business-management/strategic-planning-for-public-and-nonprofit-organizations-a-guide-to-strengthening-and-sustaining-organizational-achievement-5th-edition-p-9781119071617

Bryson, J.M., Crosby, B.C. & Bloomberg, L. (2014). Public value governance: Moving beyond traditional public administration and the New Public Management. Public Administration Review, 74(4), 445–456. DOI:10.1111/puar.12238

De Waal, A.A. (2010). Achieving high performance in the public sector: what needs to be done? Public Performance & Management Review, 34(1), 81-103. DOI:10.2307/20779223

Deelen, I., Ettema, D. & Kamphuis, C.B. (2018). Sports participation in sport clubs, gyms or public spaces: How users of different sports settings differ in their motivations, goals, and sports frequency. PloS one, 13(10), e0205198. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0205198

Derakhshan, S.A. & Nouri, A. (2014). Study of sports centers using GIS spatial analysis (Case study: District 10 of Tehran). National Student Conference on Sport Sciences. https://sid.ir/paper/836345/fa [In Persian]

Dese, D.C. & Wibowo, C. (2025). Enhancing motivation, physical activity, and motor skills through a sport management program based on the sport education model. Retos, 64, 589–600. https://doi.org/10.47197/retos.v64.110949

Dodd-Reynolds, C., Griffin, N., Kyle, P., Scott, S., Fairbrother, H., Holding, E., Crowder, M., Woodrow, N. & Summerbell, C. (2024). Young people's experiences of physical activity insecurity: A qualitative study highlighting intersectional disadvantage in the UK. BMC Public Health, 24(1), Article 813. https://doi.org/10.1186/s12889-024-18078-9

Dubinsky, Y. (2024). Branding a city as a sports town: a conceptual model based on ‘track town USA’. Journal of Global Sport Management, 9(1), 1-17. DOI:10.1080/24704067.2021.2001354

Edwards, P. & Tsouros, A.D. (2008). A healthy city is an active city: a physical activity planning guide. World Health Organization Regional Office for Europe. https://www.icsspe.org/system/files/WHO%20-%20A%20healthy%20city%20is%20an%20active%20city.pdf?utm_source=chatgpt.com

Ghafouri, F., Memarzadeh, M.S. & Alavi, S. (2019). Determining the share and role of executive agencies in the development of public sports. Applied Research of Sport Management, 8(1), 11–32. https://doi.org/10.30473/arsm.2019.5843[In Persian]

Ghanbarinezhad Naseri, N. & Kazemizadeh, V. (2022). Urban green space planning with the approach of sports, health and social welfare. Iranian Journal of Culture and Health Promotion, 6(2), 323–331. https://doi.org/10.22034/6.2.17 [In Persian]

Ghasemi, S., Dehghan Ghahfarokhi, A. & Mahmoudi, A. (2024). Identification of the factors affecting the development of an active city with an approach to promoting citizen sports. Strategic Studies on Youth and Sports, 23(66), 243–268. https://doi.org/10.22034/ssys.2023.2971.3175[In Persian]

Green, B.C. (2005). Building sport programs to optimize athlete recruitment, retention, and transition: Toward a normative theory of sport development. Journal of Sport Management, 19(3), 233-253. DOI:10.1123/jsm.19.3.233

Griffiths, K., Davies, L., Savage, C., Shelling, M., Dalziel, P., Christy, E. & Thorby, R. (2023). The value of recreational physical activity in Aotearoa New Zealand: A scoping review of evidence and implications for social value measurement. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 2906. https://doi.org/10.3390/ijerph20042906

Guyadeen, D., Henstra, D., Kaup, S. & Wright, G. (2023). Evaluating the quality of municipal strategic plans. Evaluation and Program Planning, 96, 102186. https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2022.102186

Habibpour, S., Farahani, A. & Safaniya, A.M. (2023). The relationship between mastery of information technology and organizational productivity in female employees of sports complexes of Tehran Municipality Organization with the mediating role of empowerment and organizational agility. Organizational Behavior Management in Sport Studies, 10(3), 29–41. https://doi.org/10.30473/fmss.2023.62200.2375. [In Persian]

Halajian, A., Mostahfizian, M., Mirsafian, H.R. & Zahedi, H. (2020). Evaluation of performance of Isfahan Municipality Cultural and Social Sports Organization based on CIPP model with citizenship sports approach. Research on Sport Management and Motor Behavior, 10(20), 203–227. https://doi.org/10.29252/JRSM.10.20.203[In Persian]

Hosseini, S.M., Aghaei, N., Elahi, A. & Saffari, M. (2017). Studying Tehran Municipality behavior with regard to public sports by principles of good urban governance. Organizational Behavior Management in Sport Studies, 4(4), 21–36. https://fmss.journals.pnu.ac.ir/article_4346.html [In Persian]

Karimi, A., Safari Shali, R. & Eslami, M. (2025). Structural equation modeling of satisfaction with the living environment in Tehran and its associated social factors. Biopolitics and Development, 1(4), 107–123. https://doi.org/10.22034/jbpd.2026.145510.1034[In Persian]

Kiani, A., Amirhosseini, S.E. & Hamidi, M. (2023). Designing a model for the development of citizen sports in Iranian metropolises using interpretive structural modeling. Strategic Studies on Youth and Sports, 22(59), 155–172. https://doi.org/10.22034/ssys.2022.1902.2356[In Persian]

Kilgour, A.H., Rutherford, M., Higson, J., Meredith, S.J., McNiff, J., Mitchell, S. & Shenkin, S.D. (2024). Barriers and motivators to undertaking physical activity in adults over 70—a systematic review of the quantitative literature. Age and Ageing, 53(4), afae080. DOI:10.1093/ageing/afae080

Lincoln, Y.S. & Guba, E.G. (1985). Naturalistic Inquiry. SAGE, Thousand Oaks, 289-331.
http://dx.doi.org/10.1016/0147-1767(85)90062-8

Madani-Pour, A. (2000). Urban space design: A social-spatial process (F. Mortezaei, Trans.). Urban Processing and Planning Company. https://www.gisoom.com/book/1487414/ [In Persian]

Malekzadeh, H., Lotfaliany, M., Ostovar, A., Hadaegh, F., Azizi, F., Yoosefi, M., Farzadfar, F. & Khalili, D. (2020). Trends in cardiovascular risk factors in diabetic patients in comparison to general population in Iran: findings from National Surveys 2007-2016. Scientific Reports, 10(1), 11724. DOI:10.1038/s41598-020-68640-9

Malm, C., Jakobsson, J. & Isaksson, A. (2019). Physical activity and sports—real health benefits: a review with insight into the public health of Sweden. Sports, 7(5), 127. DOI:10.3390/sports7050127

Momtazbakhsh, M. & Fakour, Y. (2007). Investigation of strategies for promoting and developing women’s public sports at the Police University. Police Knowledge, 9(2), 53–62. https://sid.ir/paper/100519/fa [In Persian]

Nazmfar, H. & Vafadari Komarolya, D. (2024). The effect of urban green spaces on mental health of citizens in post-Corona era. Environmental Sciences Studies, 9(1), 7808–7824. https://doi.org/10.22034/jess.2023.381453.1957[In Persian]

Parchami, M.R. (2023). A plan for improving sports facilities infrastructure and civic culture. The First International and Fourth National Conference on Management, Psychology and Behavioral Sciences. https://sid.ir/paper/1046513/fa [In Persian]

Putnam, R.D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American society. Simon & Schuster. https://discover.knoxcountylibrary.org/Record/221562?utm_source=chatgpt.com

Rauch, R.L. & Kropyvnytska, T. (2025). Sport system and policy in Ukraine. International Journal of Sport Policy and Politics, 1-18. DOI:10.1080/19406940.2025.2599140

Santos, A.C., Willumsen, J., Meheus, F., Ilbawi, A. & Bull, F.C. (2023). The cost of inaction on physical inactivity to public health-care systems: a population-attributable fraction analysis. The Lancet Global Health, 11(1), e32–e39. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(22)00464-8

Saraei, M.H., Ghaffarian, H.R. & Dasta, F. (2021). Analysis of the spatial distribution of sports services in the neighborhoods of Isfahan. Urban Social Geography, 8(1), 129–151. https://doi.org/10.22103/JUSG.2021.2036[In Persian]

Sesinando, A.D., Seguí-Urbaneja, J. & Teixeira, M. C. (2026). Local governance of sport: A national survey on how public opinion evaluates municipal sports development and priorities. Frontiers in Sports and Active Living, 8, 1751428. https://doi.org/10.3389/fspor.2026.1751428

Shahmirzadi, E.K., Mahale, R.S. & Ogbemudia, D.O. (2024). Assessing the societal value of sports engagement: evidence to support active living as intrinsic to sustainable Asian urbanization. Scientific Hypotheses, 1, 4-20. https://doi.org/10.69530/gy66nn31

Smith, A.C. & Westerbeek, H.M. (2007). Sport as a vehicle for deploying corporate social responsibility. Journal of Corporate Citizenship, 25, 43-54. https://www.jstor.org/stable/jcorpciti.25.43

Stockwell, S., Trott, M., Tully, M., Shin, J., Barnett, Y., Butler, L., McDermott, D., Schuch, F. & Smith, L. (2021). Changes in physical activity and sedentary behaviours from before to during the COVID-19 pandemic lockdown: A systematic review. BMJ Open Sport & Exercise Medicine, 7(1), e000960. https://doi.org/10.1136/bmjsem-2020-000960

Taramast, D. (2021). The importance of physical activity and sport in the modern world: Smart sport in the smart city. The First National Webinar of Parand, Smart City toward New Generation New Cities. https://civilica.com/doc/1414690/ [In Persian]

Tehran Municipality Sports Organization. (2021). Charter of the Tehran Municipality Sports Organization. Tehran Municipality. https://varzesh.tehran.ir/Portals/0/.pdf [In Persian]

Thompson, A., Lachance, E.L., Parent, M.M. & Hoye, R. (2023). A systematic review of governance principles in sport. European Sport Management Quarterly, 23(6), 1863–1888. https://doi.org/10.1080/16184742.2022.2077795

Toloei Ashlaghi, A., Pashaei, M., & Modabberi Kelayani, R. (2010). The role of mass media in public sports. Urban Management Studies, 2(2), 181–192. https://sanad.iau.ir/Journal/ums/Article/824858 [In Persian]

Torab Parhner, A. (2021). The role of human resource management in the development of citizen sports in Tehran Municipality. The Fourth Annual International Conference on New Developments in Management, Economics and Accounting, Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/1268354/ [In Persian]

Torabi, S., Ghotnian, S., Afsharmand, Z. & Moslehi, M. (2025). Proposing a model for utilizing the Balanced Scorecard (BSC) as a strategic management tool to enhance media activities in the Tehran Municipality Sports Organization. Journal of Sports Media Communication. https://doi.org/10.30473/jsm.2025.73209.1937[In Persian]

Urzha, O. & Evstratova, T. (2021). The Influence of local authorities on the formation of a system of motivation of citizens for a healthy lifestyle. Universal Journal of Public Health, 9(6), 392-400.https://doi.org/10.13189/ujph.2021.090606